Rijksoverheid

Het College van Rijksadviseurs adviseert Rijkswaterstaat en Rijksvastgoedbedrijf om ruimtelijke regie te voeren bij het verduurzamen van de energievoorziening.

woensdag, 11 april 2018

Rijkswaterstaat en het Rijksvastgoedbedrijf hebben het College van Rijksadviseurs (CRa) gevraagd hoe op een ruimtelijk verantwoorde manier zon- en windenergie kan worden opgewekt op de gronden van Prorail en Rijkswaterstaat. Prorail en Rijkswaterstaat delen meerdere gezamenlijke ambities. Voor een deel daarvan, onder andere bij het opwekken van duurzame energie op eigen gronden, werken ze intensief samen aan het zogenaamde Petaplan. Het Petaplan is een initiatief van Rijkswaterstaat, het Rijksvastgoedbedrijf, het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, Prorail, Alliander, Enexis en Stedin en maakt onderdeel uit van de coalitie Groene Netten.

Door koppeling van netwerken en slimme ketensamenwerking kan een groot opwekpotentieel worden gerealiseerd op de gronden van Rijkswaterstaat en Prorail, tegen lagere maatschappelijke kosten. In de samenwerking met de netbeheerders is al vastgesteld dat we veel kosten kunnen besparen door netwerkoptimalisaties. Het principe van 'smart design' (meerdere technieken op één aansluiting) en smart grids (lokale optimalisatie) is al omarmd door Rijkswaterstaat en ProRail. Op dit moment worden er pilots ontwikkeld om de samenwerking te testen en te verbeteren. Daar zijn er al zes van geselecteerd en drie ervan zijn opgestart: baggerdepot de Slufter in Rotterdam, verkeersknooppunt Deil en de Houtribdijk. Onderzocht wordt hoe procedures op elkaar afgestemd moeten worden en wat de kansen zijn voor smart design. Ook gaan we ervaren tegen welke stroomprijs kan worden opgewekt.

Voor de initiatiefnemers van het Petaplan heeft het College zijn adviezen als volgt geformuleerd: experimenteer, differentieer, concentreer, integreer en coöpereer, m.a.w.:

  • Gebruik de rijksgronden om te experimenteren.
  • Onderzoek naast de opwekking van energie op land ook andere onderdelen van de energietransitie, zoals bijvoorbeeld de opslag van energie, besparen en de overgang naar duurzame warmte.
  • Wek energie grootschalig op in daarvoor geschikte gebieden; dit is financieel aantrekkelijker en beperkt op nationale schaal de gevolgen voor het landschap. Door het concentreren van de opwekking, kunnen andere delen van Nederland gevrijwaard blijven. Dit voorkomt verrommeling. 
  • Combineer de opgave van de energietransitie met andere opgaven.  Bijvoorbeeld door zonnepanelen te integreren in bebouwing, geluidschermen of asfalt. Door opgaven te combineren, wordt het draagvlak vergroot, de kosten gedeeld en ruimte bespaard.
  • Werk samen. Om de overstap naar duurzame energie tot een succes te maken en tot goede ruimtelijke plannen te komen, is samenwerking met andere partijen zoals grondeigenaren, omwonenden, energiebedrijven en lagere overheden noodzakelijk.

Meer informatie vindt u in het advies 'Opwekking duurzame energie op rijksgronden' dat recent werd aangeboden aan de initiatiefnemers van het Petaplan, het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en aan het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

Naast het advies, is ook een rapport van Venhoeven CS gepubliceerd. Dit bureau heeft op verzoek van het CRa drie workshops georganiseerd over het Petaplan. Deze verkenning vindt u hier. Het vormt een weergave van enerzijds de ontwikkelingen op het gebied van de energietransitie op de schaal van Nederland. Anderzijds worden het Petaplan en een zestal specifieke pilot projecten beschreven. Deze beide componenten tezamen vormen de basis voor een aantal concrete aanbevelingen aan het samenwerkingsverband Petaplan.