Rijksoverheid

CU2030 Stationsgebied Oost Utrecht Centraal

De grootschalige herontwikkeling van het stationsgebied te Utrecht, dat onderdeel uitmaakt van het nationaal sleutelproject voor de ruimtelijke inrichting wordt uitgevoerd, levert een majeure impuls op voor de ruimtelijke kwaliteit van het centrumgebied van Utrecht. In dit gebied heeft het Rijksvastgoedbedrijf een omvangrijke hoeveelheid organisaties gehuisvest in zowel huur- als eigendomspanden. De kwaliteitslag die wordt gemaakt levert een positieve bijdrage aan het functioneren van de daar aanwezige rijksorganisaties. Omgekeerd kan de aanwezigheid van rijksvastgoed ook een bijdrage leveren aan het functioneren van dit stedelijk gebied. Het is deze wisselwerking die aanknopingspunten biedt voor samenwerking tussen het rijksvastgoedbedrijf, de gevestigde gebruikers en de gemeente teneinde de ambities m.b.t. herinrichting van het gebied te helpen realiseren.  

- Beleid:
Utrecht bouwt in het stationsgebied aan de toekomst van de stad: een ontmoetingsplek voor iedereen die wil reizen, winkelen, wonen, werken en ontspannen in de dynamiek van het hart van Nederland. Het project is aangewezen als een van de nationale sleutelprojecten voor de ruimtelijke inrichting van Nederland. In 2004 zijn hierover uitvoeringsafspraken gemaakt tussen rijk en de gemeente utrecht. Sindsdien wordt hard gewerkt aan de realisatie hiervan. Nadat de afgelopen jaren het accent van de herontwikkeling van dit gebied op de westkant, de centrumkant  van het gebied gericht is geweest en dit inmiddels in uitvoering danwel gerealiseerd is, wordt de aandacht nu verlegd naar de oostkant van het centraal station. 

Een prominent doel binnen de herontwikkeling van het stationsgebied is het verbeteren van de bereikbaarheid van Utrecht en van de Noordvleugel als geheel. Utrecht Centraal wordt herontwikkeld als OV-terminal voor trein, tram, bus, fiets en taxi, met een capaciteit van meer dan 100 miljoen reizigers per jaar. Fase 1 van de herontwikkeling loopt tot medio 2020 en omvat onder meer de OV-terminal (gereed in 2016), Stationsplein Oost (gefaseerde oplevering tot aan 2020), Station Westzijde /Jaarbeursplein (gefaseerde oplevering tot aan 2020), het Vredenburgplein (gereed in 2016) en het terugbrengen van water in de Catherijnesingel (gefaseerde oplevering tot aan 2020). In 2014 is onder de noemer “Healthy Urban Boost” de toekomstvisie voor Fase 2 opgesteld, die o.a. de Catharijnesingel-Zuid, het Jaarbeursgebied en het Westplein e.o. omvat. De toekomstvisie biedt de hoofdlijnen voor de structuurvisie, waarover in de eerste helft van 2016 wordt besloten.

Duurzaamheid is een integraal thema binnen de verschillende (her)ontwikkelingsopgaven in het gebied, in lijn met de gemeentelijke doelstelling dat Utrecht in 2030 klimaatneutraal moet functioneren. Zo is het Utrechtse stationsgebied geselecteerd als Europees icoon voor duurzame herontwikkeling, mede dankzij de zonnepanelen op het dak van de stationshal en autoluwe karakter dat het stationsgebied krijgt.

- Vastgoed:
Het rijksvastgoedbedrijf heeft in het stationsgebied een omvangrijke hoeveelheid kantoorhuisvesting in portefeuille, deels gehuurd, deels in eigendom. Deze concentreert zich in twee clusters aan beide zijden van het centraal station. Aan de oostzijde van het stationsgebied bevindt zich de voormalige Knoopkazerne, die momenteel wordt herontwikkeld tot kantoorruimte voor metname de belastingdienst. Utrecht, en metname deze twee clusters in het centrum blijven aantrekkelijk voor veel rijksorganisaties. Met de uitvoering van de masterplannen voor kantoorhuisvesting neemt de bezetting van de kantoorhuisvesting toe, doordat deze huisvesting efficiënter wordt gebruikt. Dit tesamen biedt mogelijkheden voor conceptvernieuwing en een grotere uitwisseling van functies in dit gebied waarvan ook deze rijksorganisaties gebruik kunnen maken. Anderzijds biedt de wijze van huisvesting en de kantoorinrichtingen mogelijk kansen om op plint- en begane grondniveau een kwaliteitslag te maken. Bijvoorbeeld door toevoeging van publiek diende functies. Mogelijk zijn zelfs campusachtige effecten te realiseren, met mogelijke spin-off effecten. Wederzijds gebruik van ruimten zouden ertoe kunnen bijdragen dat kantoorruimten beter kunnen worden benut en er ook kostenvoordelen bereikt kunnen worden. Echter het bevorderen van interactie, ontmoetingen en contacten lijken in eerste instantie aan te sluiten bij toekostige werkomgevingen.  

- Uitvoering:
In het kader van de herontwikkeling van de Knoopkazerne is al een samenwerking tussen het RVB, de gemeente en andere betrokken partijen tot stand gekomen. Onderzocht moet worden of een verdere intensivering van de samenwerking tussen partijen dienstbaar kan zijn aan het kunnen realiseren van ambitieuze doelstellingen t.a.v. de ruimtelijke kwaliteit en het economisch vestigingsmilieu dat moet bijdragen aan de aantrekkingskracht en het stedelijk functioneren van de stad.

Netwerk:
Gemeente Utrecht, Ministerie I&M, RVB

Volgende stappen:
- De gemeente kan bij het RVB een verzoek doen om de samenwerking te intensiveren m.b.t. het ontwikkelen en realiseren van het structuurplan van het stationsgebied-oost. Omdat het herontwikkelingsgebied zich uitstrekt tot het merwedekanaal kan worden bezien of ook RWS kan worden betrokken bij de verdere planontwikkeling.